Międzynarodowe czasopismo medyczne i naukowe dla lekarzy weterynarii małych zwierząt

Numer wydania 28.3 Żywienie

Zapotrzebowanie kotów na wodę i ich nawyki związane z piciem

Data publikacji 12/12/2018

Napisane przez Stefanie Handl i Julia Fritz

Dostępne także w Français , Deutsch , Italiano , Español i English

Woda jest jedną z najbardziej podstawowych cząsteczek we wszechświecie i elementem warunkującym życie we wszystkich znanych nam formach; odwodnienie i dobry stan zdrowia nie idą w parze. Może zatem dziwić, że publikujemy artykuł na temat spożycia wody, lecz nawet najprostsze czynności mogą mieć ukryte znaczenie, jak twierdzą Stafanie Handl i Julia Fritz.

Zapotrzebowanie kotów na wodę i ich nawyki związane z piciem

Punkty Kluczowe

Przeprowadzono dotąd niewiele badań na temat zachowań kotów i ich preferencji związanych z pobieraniem wody.


Powszechnie wiadomo, że koty mają skłonności do zapadania na choroby układu moczowego, a niewystarczające spożycie płynów może się do tego przyczyniać.


Autorki niniejszego badania wykazały, że koty najwyraźniej lubią mieć do dyspozycji różne opcje w zakresie picia, dlatego najlepiej zapewnić im kilka rozwiązań do wyboru.


Wygląda na to, że koty preferują pić wodę z niewielkich misek umieszczanych z dala od miski z karmą.


Wstęp

Każdy z nas potrzebuje wody, by przeżyć, ale powszechnie wiadomo, że niektórym organizmom udało się wykształcić specjalne mechanizmy w zakresie spożycia wody i utrzymania homeostazy. Koty domowe posiadają pewne charakterystyczne cechy fizjologiczne, które pomagają im w utrzymaniu równowagi płynowej; na przykład są w stanie relatywnie dobrze znieść poważną utratę płynów – do 20% masy ciała 1 Z drugiej strony potrafią produkować bardzo zagęszczony mocz 2 w celu zachowania równowagi płynów w organizmie. Uważa się, że zdolności te wynikają z faktu, iż kot domowy (Felis silvestris catus) jest potomkiem żbika afrykańskiego (Felis silvestris lybica), który miał zamieszkiwać tereny pustynne [Ryc. 1]. Jednak proces udomowiania kota najprawdopodobniej rozpoczął się 9000-10000 lat temu, gdy ludzie osiedlali się na ziemiach tak zwanego „żyznego półksiężyca” w dolinach Eufratu i Tygrysu, czyli na obszarze obecnego Iraku, Syrii, Libanu, Izraela, Palestyny i Jordanii, które w tamtych czasach w żadnym wypadku nie były terenami pustynnymi.  

Uważa się, że żbiki afrykańskie (Felis silvestris lybica) przekazały swoją zdolność przetrwania w warunkach zbliżonych do suszy dzisiejszym kotom domowym.

Ryc. 1. Uważa się, że żbiki afrykańskie (Felis silvestris lybica) przekazały swoją zdolność przetrwania w warunkach zbliżonych do suszy dzisiejszym kotom domowym.

Nie jest jasne, czy cechy te rzeczywiście oznaczają, że koty posiadają predyspozycje do pewnych chorób – na przykład, czy przewlekłe odwodnienie bądź produkcja zagęszczonego moczu może z czasem prowadzić to trwałego uszkodzenia nerek i układu moczowego. Może być to nieistotne w przypadku żbika afrykańskiego, który żyje stosunkowo krótko, jednak z pewnością ma znaczenie dla kota domowego, którego długość życia może przekroczyć 20 lat. Z drugiej strony koty domowe żyją w zupełnie innych warunkach niż żbiki afrykańskie (często siedzą zamknięte w domach/mieszkaniach, są pozbawione ruchu i karmione przez opiekunów) i czynniki te mogą przyczyniać się lub nawet powodować zaburzenia w funkcjonowaniu układu moczowego. W związku z powyższym należy poświęcić szczególną uwagę spożyciu płynów przez koty, zarówno udzielając ogólnych porad w zakresie opieki nad kotem, jak i w kontekście zaleceń żywieniowych.
Julia Fritz

Koty na ogół wolą pić z misek o niewielkiej średnicy, a opiekunowie powinni zapewnić swoim podopiecznym kilka różnych rozmiarów, wykonanych z różnych marteriałów i rozstawionych gdzie tylko się da

Julia Fritz

Zapotrzebowanie na wodę i spożycie płynów

Według standardowych zaleceń kot potrzebuje dziennie około 50 ml wody na kilogram masy ciała 3 – co odpowiada 200-250 ml dziennie dla kota ważącego 4-5 kg. To zapotrzebowanie na wodę może zostać pokryte spożyciem wody pochodzącej z płynów i karmy bądź z tzw. wody metabolicznej tworzonej wewnątrz organizmu. Oznacza to, że spalenie 1 g białka, skrobi lub tłuszczu dostarcza odpowiednio niecałe 0,4 g, 0,6 g i 1,1 g wody 4. Naturalne pożywienie kotów, tj. upolowane przez nie małe ssaki i ptaki, zawiera około 70% wilgoci 5. Dlatego też przy 200-250 g pożywienia przyjmowanego każdego dnia (co odpowiada średniemu zapotrzebowaniu energetycznemu) 70% zapotrzebowania zwierzęcia na płyny zostaje już pokryte przez spożycie pokarmu – bez uwzględniania dodatkowej „wody metabolicznej”. Spożywanie przez kota karmy mokrej o wilgotności 80% (znów przy średnim zapotrzebowaniu na poziomie 250-300 g) może w pełni pokryć jego zapotrzebowanie na płyny. Badania przeprowadzone ponad pięćdziesiąt lat temu wykazały, że koty są w stanie utrzymać równowagę płynową organizmu, żywiąc się wyłącznie świeżymi rybami lub mięsem 6.

Ponieważ ilość przyjmowanego pożywienia zależy głównie od zapotrzebowania energetycznego zwierzęcia 7, podawanie karmy o niskiej wartości energetycznej i wysokiej wilgotności prowadzi do większego spożycia płynów, a więc do wytwarzania większej ilości moczu 8, jak pokazuje (Ryc. 2) i ( Ryc. 3 ). Koty, które otrzymują gotowe karmy suche, o maksymalnej wilgotności wynoszącej 10%, muszą dodatkowo pić wodę, by zaspokoić zapotrzebowanie na płyny. Większość badań na ten temat wykazuje, że koty żywione wyłącznie suchą karmą spożywają ogółem mniej wody 9 10 11 i dlatego często sugeruje się, iż żywienie głównie bądź wyłącznie suchą karmą stanowi czynnik ryzyka dla rozwoju chorób nerek i układu moczowego, choć dotychczasowe badania temu przeczą.

Spożycie płynów przez koty żywione karmą suchą i mokrą 8 Dzienne spożycie wody w ml na kg masy ciała kota Spożycie wody pochodzącej z karmy Dodatkowe spożycie wody Karma sucha o wilgotności 8% Karma mokra o wilgotności 88%

Ryc. 2. Spożycie płynów przez koty żywione karmą suchą i mokrą 8 Dzienne spożycie wody w ml na kg masy ciała kota Spożycie wody pochodzącej z karmy Dodatkowe spożycie wody Karma sucha o wilgotności 8% Karma mokra o wilgotności 88%

Ilość moczu wydalanego przez koty żywione karmą suchą i mokrą 8 Ilość wydalanego dziennie moczu w ml na kg masy ciała kota Karma sucha o wilgotności 8% Karma mokra o wilgotności 88%

Ryc. 3. Ilość moczu wydalanego przez koty żywione karmą suchą i mokrą 8 Ilość wydalanego dziennie moczu w ml na kg masy ciała kota Karma sucha o wilgotności 8% Karma mokra o wilgotności 88%

Przykładowo, jedno badanie 12 wykazało, że karma sucha (jako wyłączny bądź jeden z elementów diety kota) stanowi czynnik ryzyka dla chorób dolnych dróg moczowych u kotów, jednak nie określono, czy chodzi o kamicę moczową czy inne choroby układu moczowego. Z innego badania 13 wynikało, że to nie określony rodzaj diety, a otyłość i stres wywołują śródmiąższowe zapalenie pęcherza moczowego. Badania nie wykazały również, jakoby żywienie zwierzęcia suchą karmą stanowiło czynnik ryzyka w przewlekłej niewydolności nerek 14 15. Wpływ diety jest prawdopodobnie największy w przypadku kamieni moczowych, jednak znaczenie ma tu nie tylko wilgotność, ale też inne właściwości karmy (stosunek białka/tłuszczów/węglowodanów, bilans kationowo-anionowy). W eksperymentalnym badaniu nad kamicą moczową 11 wykazano, że wyższa zawartość płynów w diecie obniżała ryzyko wystąpienia kamicy szczawianowo-wapniowej, ale struwitowej już nie.

Spożycie płynów a skład moczu

Skład, ciężar właściwy i pH moczu to czynniki mające kluczowe znaczenie w przypadku kamicy moczowej 16. Wpływ na nie ma stosowana dieta oraz spożycie płynów. Należy pamiętać, że ilość spożywanych płynów niekoniecznie przekłada się bezpośrednio na ilość i gęstość wytwarzanego moczu. Oznacza to, że skład i gęstość moczu zależą nie tylko od zawartości wody w diecie, ale też od rodzaju substancji wydalanych z moczem (zwłaszcza białka i składników mineralnych), które z kolei wpływają na samą objętość moczu, ale także na ilość wydalanych składników mineralnych oraz pH moczu 17. Trudno zatem dokonać interpretacji wyników badań nad wpływem rodzajów karm czy konkretnych diet, ponieważ należałoby wziąć pod uwagę wszystkie te czynniki. 

Nawyki kotów domowych związane z piciem

Mimo licznych badań nad spożyciem wody i czynnikami sprzyjającymi występowaniu chorób układu moczowego, autorkom nie udało się dotrzeć do badań wyraźnie dotyczących preferencji i nawyków kotów domowych związanych z pobieraniem wody. Rozmaite zalecenia (mówiące na przykład o tym, że „koty nie chcą pić z misek ustawionych obok misek z karmą” lub „koty preferują wodę bieżącą ze źródeł takich jak fontanny dla kotów”) pochodzą z literatury popularnej i opierają się na obserwacji zachowań dzikich kotów. Autorki przeprowadziły w ostatnim czasie badanie dokumentujące powszechne praktyki dostarczania kotom wody pitnej i identyfikujące preferencje kotów w tym zakresie.

Metodologia

Ankietę zawierającą dane kota (wiek, rasa, płeć, występujące choroby), dotyczącą warunków życia (miejsca bytowania, swobody poruszania się, obecności innych zwierząt w domu), diety, możliwości picia (rodzaju i ilości płynów, miejsca picia, materiału, z jakiego wykonano miskę/poidło), a także obserwowanych preferencji i zachowań związanych z piciem, przekazano do wypełnienia opiekunom kotów wybranym spośród klientów autorek niniejszego badania, jak również klientom innych lecznic weterynaryjnych i użytkownikom platform internetowych.

Wyniki

Uczestnicy i dane demograficzne

Łącznie otrzymano 549 wypełnionych ankiet. Większość pochodziła od respondentów z Niemiec i Austrii, część ze Szwajcarii. Otrzymano niemal równy podział według płci kotów, z których prawie wszystkie były poddane kastrowane/sterylizowane. 2/3 stanowiły krótkowłose koty domowe; koty rasowe najliczniej reprezentowały main coony (5%), brytyjskie koty krótkowłose (4%), koty perskie i syjamskie (po 3%).

23% stanowiły koty niewychodzące, 40% miało ograniczoną swobodę poruszania się (balkon, taras, ogród), a 37% mogło swobodnie i bez ograniczeń wychodzić na zewnątrz. 32% kotów pochodziło z dużych miast, 25% z małych miasteczek i przedmieść, a 43% z obszarów wiejskich. 33% kotów było jedynymi zwierzętami w domu, 44% dzieliło dom z innymi kotami, a 27% z psami.

Dieta a stan zdrowia

Trzy czwarte badanych kotów cieszyło się według opiekunów dobrym zdrowiem; pozostałe 25% cierpiało na rozmaite choroby, zwłaszcza przewlekłą niewydolność nerek, chorobę zwyrodnieniową stawów, alergie i ciężkie urazy. Należy zaznaczyć, że rozpoznania te były oparte wyłącznie na informacjach uzyskanych od opiekunów i niekoniecznie znajdowały potwierdzenie w ocenie lekarsko- weterynaryjnej. Rodzaj karmy podawanej kotom prezentuje [Ryc. 4] i [Ryc. 5]. Koty, które spożywały duże ilości karmy mokrej (pół na pół z karmą suchą) znacząco rzadziej uznawane były za chore. Jednak nie zaobserwowano oczywistych powiązań pomiędzy chorobami układu moczowego a rodzajem stosowanej diety.

Koty biorące udział w badaniu były żywione gotowymi karmami lub posiłkami sporządzanymi w domu, albo też karmą gotową w połączeniu z dietą domową. ▪ Posiłki sporządzane w domu (gotowane i/lub surowe) ▪ Karma gotowa w połączeniu z posiłkami sporządzanymi w domu ▪ Wyłącznie karma gotowa

Ryc. 4. Koty biorące udział w badaniu były żywione gotowymi karmami lub posiłkami sporządzanymi w domu, albo też karmą gotową w połączeniu z dietą domową. ▪ Posiłki sporządzane w domu (gotowane i/lub surowe) ▪ Karma gotowa w połączeniu z posiłkami sporządzanymi w domu ▪ Wyłącznie karma gotowa

w=1200&h=675&fit=fill&fill=solid&fill-color=ffffff&auto=compress,enhance
Ryc. 5. Koty biorące udział w badaniu były żywione karmą mokrą i suchą w różnych proporcjach, jak pokazano na rysunku; karma mokra obejmuje karmę gotową i posiłki sporządzane w domu. ▪ Wyłącznie karma mokra ▪ Głównie karma mokra z małym dodatkiem karmy suchej ▪ Karma mokra i sucha w równych proporcjach ▪ Głównie karma sucha z małym dodatkiem karmy mokrej ▪ Wyłącznie karma sucha

Sposoby podawania wody i nawyki związane z piciem

Większość kotów (> 80%) piło wodę z misek, a najpopularniejszą alternatywą była fontanna dla kota. Jednak spośród kotów, które miały dostęp do obu opcji, większość wolała pić z miski. Ponadto istotna zdaje się wielkość naczynia na wodę, gdyż koty preferowały małe miski (o średnicy <15 cm). Nie zaobserwowano preferencji w zakresie materiału, z jakiego miska jest wykonana; najczęściej korzystano z misek ceramicznych (60%) i plastikowych (38%), rzadziej z metalowych (35%) i szklanych (13%).

Stefanie Handl

Wielu opiekunów zapewnia swoim kotom tylko jedno miejsce do picia, bardzo często usytuowane obok miski z karmą; tymczasem koty na ogół wolą pić z dala od miejsca, w którym jedzą

Stefanie Handl

Z danych tych nie można wywnioskować, czy koty wolałyby pić w inny sposób niż z misek i fontann, z powodu niewystarczającej liczby innych opcji. Jednak zaobserwowano, iż niemal 60% kotów piło (codziennie lub od czasu do czasu) z innych źródeł, takich jak konewki, doniczki czy naczynia używane przez ludzi [Ryc. 6]. Połowa kotów wychodzących piła z sadzawek, kałuż lub doniczek [Ryc. 7]. Koty, którym zapewniono nieograniczoną swobodę poruszania się, zdecydowanie wolały pić ze źródeł wody umieszczonych na zewnątrz niż ze swoich misek w domu.

Koty piły najczęściej w przykulonej pozycji, chociaż koty wychodzące często piły także na stojąco. Niemal połowa (44%) nie tylko piła, ale też bawiła się wodą.

Najpowszechniejszym źródłem wody była świeża woda z kranu; w przypadku dostępności innych źródeł (tj. filtrowanej wody z kranu, niegazowanej wody mineralnej, wody deszczowej) koty preferowały wodę z kranu (która jest bardzo dobrej jakości w Niemczech i Austrii), chociaż koty wychodzące lubiły także pić wodę deszczową. 27% opiekunów podawało kotom do picia również inne płyny, najczęściej mleko lub tzw. „mleko dla kotów” (bez laktozy).

Koty wychodzące korzystały ze znacząco większej liczby miejsc do picia niż koty niewychodzące, choć ponad połowa opiekunów (52%) zapewniała im kilka źródeł wody. W przypadku kilku opcji do wyboru koty preferowały pić w innym pomieszczeniu niż to, w którym znajdowała się miska z karmą.

Odnosiło się to zarówno do kotów niewychodzących, jak i wychodzących. Mimo to w wielu domach (41%) miska z wodą była umieszczona obok miski z karmą.

Koty mogą czuć pokusę picia z pojemników znajdujących się na zewnątrz, takich jak konewki. Opiekunowie powinni zatem dopilnować, by usunąć z nich wszelkie pozostałości toksycznych chemikaliów.

Ryc. 6. Koty mogą czuć pokusę picia z pojemników znajdujących się na zewnątrz, takich jak konewki. Opiekunowie powinni zatem dopilnować, by usunąć z nich wszelkie pozostałości toksycznych chemikaliów.

Wszyscy ankietowani opiekunowie sprawdzali miski z wodą kilka razy w tygodniu, a ponad 90% robiło to „codziennie” lub „przynajmniej raz dziennie”.

¾ opiekunów także codziennie czyściło miski na wodę. W przypadku kotów wychodzących miski były zwykle myte samą wodą, tymczasem w przypadku kotów niewychodzących często używano też płynu do mycia naczyń lub myto miski w zmywarkach. Nigdy nie stosowano środków dezynfekujących.

Wiele kotów bardzo lubi pić wodę deszczową z kałuży. Jeśli mogą wybrać, wolą pić ze znajdujących się na zewnątrz źródeł wody, niż ze swoich misek w domu.
Ryc. 7. Wiele kotów bardzo lubi pić wodę deszczową z kałuży. Jeśli mogą wybrać, wolą pić ze znajdujących się na zewnątrz źródeł wody, niż ze swoich misek w domu.

Podsumowanie i dyskusja

Niniejsze badanie miało głównie na celu identyfikację preferencji kotów w zakresie rodzaju i sposobu podawania wody do picia, która pozwoliłaby na opracowanie praktycznych zaleceń, a pewne wyniki zostały już zaprezentowane na międzynarodowych konferencjach18 19. Interpretując wyniki badania, należy pamiętać, iż oceniano wyłącznie informacje uzyskane od opiekunów zwierząt, które były zależne m.in. od tego, ile czasu poświęcali oni na obserwację swoich podopiecznych.

Na ogół opiekunowie zdawali sobie sprawę z tego, jak ważne jest picie wody – niezależnie od wilgotności karmy – ponieważ wszyscy oni prawie codziennie nie tylko sprawdzali i napełniali miski, ale też często je czyścili. Jednak tylko połowa opiekunów zapewniała więcej niż jedno źródło wody, i bardzo często było ono umieszczone obok miski z karmą [Ryc. 8]. Potwierdziło to przypuszczenia, że koty na ogół wolą pić w miejscach oddalonych od swoich misek z karmą. Możliwe, że odzwierciedla to pierwotne zachowania kotów, gdyż miejsca żerowania i dostępne źródła wody na otwartej przestrzeni znajdują się często w pewnej odległości od siebie.

Badanie nie wykazało, by koty wyraźnie preferowały miski wykonane z konkretnego materiału, jednak wolały pić z misek o mniejszej średnicy [Ryc. 9]. Dzięki mniejszej średnicy, kot może wyczuć krawędź miski i powierzchnię wody za pomocą wąsów.

Wielu opiekunów umieszcza miski z karmą i z wodą obok siebie. Jednak wydaje się, że koty na ogół wolą pić w miejscach oddalonych od misek z karmą; to może odzwierciedlać „pierwotne” zachowania kotów, gdyż miejsca żerowania i dostępne źródła wody na otwartej przestrzeni znajdują się często w pewnej odległości od siebie.
Ryc. 8. Wielu opiekunów umieszcza miski z karmą i z wodą obok siebie. Jednak wydaje się, że koty na ogół wolą pić w miejscach oddalonych od misek z karmą; to może odzwierciedlać „pierwotne” zachowania kotów, gdyż miejsca żerowania i dostępne źródła wody na otwartej przestrzeni znajdują się często w pewnej odległości od siebie.

 

Badanie wykazało, że koty wolą pić z misek o mniejszej średnicy.
Ryc. 9. Badanie wykazało, że koty wolą pić z misek o mniejszej średnicy.

Często zaleca się korzystanie z poideł w formie fontanny w celu zachęcenia kotów do większego spożycia płynów, gdyż podobno preferują one wodę bieżącą [Ryc. 10]. Fakt ten nie został potwierdzony przez niniejsze badanie, jednak jego wyniki są spójne z innymi badaniami, które nie wykazały statystycznie istotnej różnicy w spożyciu wody z misek i fontann, a jedynie indywidualne preferencje i różnice między kotami 20 21 Co ciekawe, u jednego na dwanaście kotów biorących udział w badaniu, fontanna wywoływała stres, powodując agresję, nadmierne wylizywanie sierści i wymioty 20.

Stefanie Handl

Często zaleca się korzystanie z poideł w formie fontanny w celu zachęcenia kotów do większego spożycia płynów, gdyż podobno preferują one wodę bieżącą. Wydaje się jednak, że ich użycie zależy od indywidualnych prefencji kota

Stefanie Handl

Koty są ciekawskie i mogą, korzystając z okazji, połknąć potencjonalnie toksyczne płyny, na przykład kawę.
Ryc. 12. Koty są ciekawskie i mogą, korzystając z okazji, połknąć potencjonalnie toksyczne płyny, na przykład kawę.
Koty często „bawią się” wodą płynącą z kranu. Wciąż nie ma pewności, czy należy to interpretować jako element zachowań związanych z piciem, czy powodem jest nuda lub zaintrygowanie nowością.
Ryc. 11. Koty często „bawią się” wodą płynącą z kranu. Wciąż nie ma pewności, czy należy to interpretować jako element zachowań związanych z piciem, czy powodem jest nuda lub zaintrygowanie nowością.
Często sugeruje się, że fontanna dla kota zwiększy spożycie płynów, gdyż koty podobno preferują wodę bieżącą, jednak brak na to jednoznacznych dowodów
Ryc. 10. Często sugeruje się, że fontanna dla kota zwiększy spożycie płynów, gdyż koty podobno preferują wodę bieżącą, jednak brak na to jednoznacznych dowodów.

Wydaje się, że koty mają indywidualne preferencje nie tylko pod względem jedzenia, ale też picia. Autorkom nie udało się dotrzeć do badań nad podobieństwami wzorców zachowań związanych z umiejscowieniem, kształtem czy jakością misek na wodę lub smakiem wody pitnej i wzorców zachowań związanych z karmieniem 22 brak również badań, które wskazywałyby na to, iż raz nabyte preferencje w zakresie picia z konkretnych „naczyń” potrwają całe życie kota.

Glikol etylenowy (środek zapobiegający zamarzaniu) często dodaje się do ozdobnych fontann lub ogrodowych sadzawek, by zapobiec ich zamarzaniu w zimie. To może stanowić problem, gdyż koty często piją z sadzawek i fontann i mogą niechcący połknąć toksyczne chemikalia.
Ryc. 13. Glikol etylenowy (środek zapobiegający zamarzaniu) często dodaje się do ozdobnych fontann lub ogrodowych sadzawek, by zapobiec ich zamarzaniu w zimie. To może stanowić problem, gdyż koty często piją z sadzawek i fontann i mogą niechcący połknąć toksyczne chemikalia.

Wątpliwości budzi również to, czy częste korzystanie z innych źródeł wody (np. szklanek, doniczek czy sadzawek) sugeruje, że koty nie akceptują misek z wodą zapewnianych przez opiekuna, czy może korzystanie „mimochodem” z różnych źródeł wody jest elementem naturalnego zachowania kota. Pozostaje również pytanie, czy często obserwowane „zabawy wodą” należy interpretować jako element zachowań związanych z piciem [Ryc. 11], czy może ich powodem jest nuda lub zaintrygowanie nowością.

Dla kotów nowe źródła wody, takie jak kostki lodu, mogą być interesującymi obiektami do zabawy i może to także zachęcić je do większego spożycia wody.

Ryc. 14. Dla kotów nowe źródła wody, takie jak kostki lodu, mogą być interesującymi obiektami do zabawy i może to także zachęcić je do większego spożycia wody.

W kwestii żywienia kotów niniejsze badanie, w porównaniu z poprzednimi, wykazało narastający trend w kierunku sporządzania posiłków w domu lub uzupełniania karm gotowych mięsem: w badaniu przeprowadzonym w 2009 roku na 243 kotach mniej niż 1% posiłków sporządzano w domu, a tylko 10% stanowiła dieta mieszana 23; tymczasem niniejsze badanie pokazało, że ponad 3% kotów otrzymywało posiłki sporządzane w domu (głównie surowe mięso), a 26% było na diecie mieszanej (gotowa karma + dieta domowa). W obu badaniach największą popularnością cieszyła się dieta łącząca karmę mokrą z suchą- 70% w badaniu z 2009 roku i około 75% w niniejszym badaniu. Odsetek kotów żywionych wyłącznie suchą karmą był znacząco niższy w niniejszym badaniu (niecałe 8% w porównaniu z 17% w 2009 roku). Zmianę tę można wyjaśnić faktem, iż w literaturze popularnej żywienie kotów wyłącznie karmą suchą często przedstawiane jest, jako „niezdrowe” – głównie ze względu na skojarzenie z ograniczonym spożyciem wody.

Tabela 1. Ogólne zalecenia dotyczące podawania wody kotom.
• Dobrej jakości woda z kranu wystarcza kotom i zazwyczaj jest przez nie akceptowana. Jeśli jednak woda jest mocno chlorowana lub ma „intensywny” zapach, lepiej ją filtrować lub przejść na niegazowaną wodę mineralną. Można też podawać czystą wodę deszczową.
• W miarę możliwości zapewnij kotu kilka źródeł wody w różnych miejscach, z dala od miski z karmą, najlepiej w innych pomieszczeniach.
• Używaj mniejszych misek na wodę (o średnicy <15 cm); najlepiej z różnych materiałów i różnych rozmiarów, zwłaszcza gdy w domu znajduje się więcej kotów, by zaspokoić ich indywidualne upodobania.
• Fontanny dla kotów niekoniecznie muszą być akceptowane przez koty; zależy to od ich indywidualnych preferencji.
• Ponieważ koty lubią pić z wszelkich możliwych źródeł, należy zadbać o to, by nie miały kontaktu ze szkodliwymi substancjami, m.in. nie zostawiać w ich zasięgu kubków z kawą, herbatą czy napojami energetyzującymi [Ryc. 12], dopilnować, by w żadnych doniczkach czy konewkach nie było środków owadobójczych i by kot nie miał dostępu do detergentów w łazience, najlepiej nie dodawać leków do wody w akwarium i bardzo uważać jeśli w ogrodowych sadzawkach stosujemy w zimie środki zapobiegające zamarzaniu [Ryc. 13].
 Dodatkowe zalecenia dla kotów z chorobami układu moczowego
Bez względu na zalecenia żywieniowe co do składu diety, preferowana jest karma mokra lub przynajmniej podawana w połączeniu z karmą suchą.
Bez względu na zalecenia żywieniowe co do składu diety, preferowana jest karma mokra lub przynajmniej podawana w połączeniu z karmą suchą.
• Zapewnienie kotu nowych możliwości, takich jak kostki lodu (w razie potrzeby „dosmaczone”) może zachęcić go do zabawy, a także większego spożycia wody [Ryc. 14].
• Nie trzeba całkowicie unikać nabiału – łyk pełnotłustego mleka, jogurtu czy śmietany nie wywoła dolegliwości związanych z nietolerancją laktozy. Maksymalne spożycie laktozy to dla kota 2 g na kg masy ciała 24, co odpowiada 50 ml pełnotłustego mleka na kg masy ciała, tj. 200-250 ml dla średniej wielkości kota.

Podsumowując, niniejsze badanie ujawniło interesujące fakty na temat kotów i ich nawyków związanych z piciem. Na jego podstawie można stworzyć pewne ogólne zalecenia dla opiekunów zwierząt, co prezentuje Tabela 1

Podziękowania:

Autorki pragną podziękować dr Britcie KieferHecker za wkład w opracowanie ankiety, lekarkom weterynarii Milenie Schmidt i dr Annie Däuble za pomoc w gromadzeniu danych, a zwłaszcza dr Christiane Weissenbacher-Lang za pomoc w dokonaniu analizy statystycznej. Specjalne podziękowania kierowane są także do wszystkich lekarzy weterynarii i lecznic weterynaryjnych, które wzięły udział w niniejszym badaniu.

Wnioski

Opiekunowie kotów często potrzebują wsparcia i porady lekarza weterynarii na temat spożycia wody przez swoich podopiecznych. Koty mogą otrzymywać duże ilości płynów w karmie, jeśli ich dieta cechuje się wysoką wilgotnością (czy to gotowa karma mokra czy posiłek sporządzany w domu), lecz jeśli koty spożywają głównie (lub wyłącznie) karmę suchą, ich całkowite spożycie płynów może być niższe. Opiekunowie powinni wziąć pod uwagę fakt, że ich kot może mieć indywidualne preferencje związane z piciem oraz że naturalna kocia ciekawość może prowadzić go do spożycia wody zawierającej szkodliwe substancje.

Bibliografia

  1. Adolph EF. Tolerance to heat and dehydration in several species of mammals. Am J Physiol 1947;151:564-575.
  2. Beuchat CA. Structure and concentrating ability of the mammalian kidney: correlations with habitat. Am J Physiol 1996;271:R157-R179.

  3. Scott PP. Nutrition and disease. In: Catcott EJ, ed. Feline Medicine and Surgery. 2nd Ed. Santa Barbara: American Veterinary Publications, 1975;131-144.

  4. Schmidt-Nielsen, K. Desert Animals; physiological problems of heat and water. New York: Oxford University Press, 1964;277.

  5. Plantinga EA, Bosch G, Hendriks WH. Estimation of the dietary nutrient profile of free-roaming feral cats: possible implications for nutrition of domestic cats. Br J Nutr 2011;106:S35-S48.

  6. Prentiss PG, Wolf AV, Eddy HA. Hydropenia in cat and dog. Ability of the cat to meet its water requirements solely from a diet of meat and fish. Am J Physiol 1959;196;625.

  7. Kane E, Leung PMB, Rogers QR, et al. Diurnal feeding and drinking patterns of adult cats as affected by changes in the level of fat in the diet. Appetite 1987;9;89-98.

  8. Zentek J. Untersuchungen zum Mineralstoffhaushalt der Katze unter besonderer Berücksichtigung des Magnesiums. Dissertation, Stiftung Tierärztliche Hochschule Hannover.

  9. Thrall, BE, Miller, LG. Water turnover in cats fed dry rations. Feline Pract 1976;6:10.

  10. Seefeldt SL, Chapman TE. Body water content and turnover in cats fed dry and canned rations. Am J Vet Res 1979;40:183-185.

  11. Buckley CMF, Hawthorne A, Colyer A, et al. Effect of dietary water intake on urinary output, specific gravity and relative supersaturation for calcium oxalate and struvite in the cat. Br J Nutr 2011;106:S128-S130.

  12. Jones BR, Sansont RL, Morris RS. Elucidating the risk factors of feline lower urinary tract disease. New Z Vet J 1997;45:100-108.

  13. Cameron ME, Casey RA, Bradshaw JWS, et al. A study of environmental and behavioural factors that may be associated with feline idiopathic cystitis. J Small Anim Pract 2004;45:144-147.

  14. Greene JP, Lefebvre SL, Wang, M, et al. Risk factors associated with the development of chronic kidney disease in cats evaluated at primary care veterinary hospitals. J Am Vet Med Assoc 2014;244:320-327.

  15. Finch NC, Syme HM, Elliott J. Risk factors for development of chronic kidney disease in cats. J Vet Intern Med 2016;30:602-610.

  16. da Rosa Gomes V, Costa Ariza P,Borges NC, et al. Risk factors associated with feline urolithiasis. Vet Res Comm 2018;42:87-94.

  17. Lekcharoensuk C, Osborne CA, Lulich JP, et al. Association between dietary factors and calcium oxalate and magnesium ammonium phosphate urolithiasis in cats. J Am Vet Med Assoc 2001;218:1429-1435.

  18. Handl S, Schmidt M, Däuble A, et al. Survey on water supply and drinking habits of cats. In Proceedings, 21st ESVCN Conference 2017;77.

  19. Handl S, Schmidt M, Däuble A, et al. Survey on body condition and feeding practices of cats in Austria, Germany and Switzerland. In Proceedings, 22nd ESVCN Conference 2018.

  20. Grant DC. Effect of water source on intake and urine concentration in healthy cats. J Feline Med Surg 2010;12:431-434.

  21. Pachel C, Neilson J. Comparison of feline water consumption between still and flowing water sources: a pilot study. J Vet Behav 2010;5:130-133.

  22. Bradshaw JWS. The evolutionary basis for the feeding behavior of domestic dogs (Canis familiaris) and cats (Felis catus). J Nutr 2006;136:1927S-1931S.

  23. Becker N, Dillitzer N, Sauter-Louis C, et al. Fütterung von Hunden und Katzen in Deutschland. Tierarztl Praxis K 2012;40:391-397.

  24. Kamphues J, Wolf P, Coenen M, et al. Katzen. Biologische/ernährungsphysiologische Grundlagen. In: Kamphues J, Wolf P, Coenen M, et al. (eds). Supplemente zur Tierernährung. 12. Aufl., Hannover: SchaperVerlag, 2014;395.

Stefanie Handl

Stefanie Handl

Dr. Handl graduated from the University of Veterinary Medicine Vienna in 2002 and received her doctorate degree in 2005; she then went on to work as a research Przeczytaj więcej

Julia Fritz

Julia Fritz

Dr. Fritz graduated in 2003 from the Ludwig-Maximilian University in Munich and received her doctorate in 2007 at the local Department of Animal Nutrition Przeczytaj więcej

Inne artykuły w tym numerze